Gündem

Karadeniz Tulum İle 1 Çoşuyor

Karadeniz Tulum İle Çoşuyor

Yapılan araştırmalarda Karadeniz bölgesine ait bir Türk Çalgısıdır kesin olarak tam tarihi belli değildir Karadeniz Tulum özellik ile düğünlerde çok aranan ve zevkle dinlenen

Nefesli bir çalgı türüdür. Azerbaycanda bundan 800 yıl önceye ait bir tulum bulunmuş ve özen ile korunmaktadır. Günümüzde ise tulum bilinen Oğuz türklerine ait olduğu söylenmektedir.

Tulum nefesli çalgısı daha çok Rize Erzurum  Artvin çok  sık olmasada Bayburt yörelerinde sık kulanılmakta ve tercih edilmektedir.

Karadeniz Tulum İle Çoşuyor
Karadeniz Tulum İle Çoşuyor

İskoçyalılarında kullandıığı Gaydalara benzemesine rağmen arasındaki fark şudur Gaydadan farklı olarak Pes sesleri çıkartabileceğiniz bir boruya sahip olmasıdır.

Tulumu incelemeye kalktığımızda üç kısımdan oluşmaktadır bunlar Ağızlık (Dudula) Nav Ve Gövdedir. Bunlar hakkındaki bilgiler ise şöyledir.

Ağzılık (Dudula)

Tulum’un şişirilmesi gerekli olan dudula Yuvarlak bir ağacın içi delinerek yapılmaktadır ve havanın geriye kaçmaması için, iç tarafa naylon`dan bir kapak yapılmakta, raptiye ile tutturulduktan sonra hava’nın tutumu kolaylaşır ve içeriye girişi böylece engellenmiş olur.

Gövde

Tulum genellikle keçi derisinden yapılmaktadır. Ve bilinen Keçi 1 yaşında olması oldukça önemlidir. 1 yaşından küçük olan keçi derisi ile yapılan tulum kullanıldığında çabuk deforme olur ve kullanışsızdır.

Keçinin kesimi sırasında oldukça hassas davranılarak  tulum olarak çıkartılır. Suyla karışık ateş külünde 2-3 gün bekletilir böylece keçinin tüylerin dökülmesi gerçekleşir.

Daha sonra tabaklama işlemi yapılır daha sonra ise baş tarafı ve arka kısmı iç kısma gelecek biçimde tersten sıkıca bağlanır.

Bu işlemler yapıldıktan sonra Ön ayaklarının birine dudula bağlanarak şişirilerek asılır.Ve kurutmaya bıraklılır  Kurutma işleminden sonra sürekli yumuşak kalması için badem yağı yada gliserin kullanılır.

Tüm bu işlemler genellik ile Kuruma ve çatlama olmaması önemli olduğundan bu yağların kullanılması şarttır.

Sıra geldi Tulumun Üçüncü kısmına bu özel kısım ise.

Nav

Genelde şimşir ağacından yapılmakta ve genellik ilede tavsiye edilmektedir. Şimşir ağacı yaklaşık 40 derecelik bir ısıda tutulur böylece daha çabuk eğrilmesi sağlanır daha sonra uygun şekilde oyulur.

Bu işlemden sonra 10 mm çapında delikli analıklar adı verilen borulara ve kamıştan özel olarak hazırlanan çibun adı verilen sipsi`ler özenle ve dikkatlice düzgün bir şekilde nav`a yerleştirilir.

Burada önemli olan nokta iki adet sipsinin de aynı sesi vermesidir. Bu çok ama çok önemlidir. Bu 5 adet 6 mm lik delinmiş çift sıra delik bulunuru bunlardan çıkan seslerin.

karadeniz tulum
karadeniz tulum

Kesinlik ile aynı ayarda olması gerekir aksi taktirde ses oldukça bozuk ve anlamsız çıkar.Tüm bu işlemler sonrası Ses ayarları yapılır sonra nav`ı tulumun diğer koluna bağlanır. Tulum şişirilir Hava tazyiğinden alınan güç sayesinde sipsilere gelen baskı sesin çıkmasını sağlar ve parmak vuruşları ile ses notalara dönüşür.

“B – si” “A -la” “G -sol” karar seslerinde akort edilen ve komalı pentatonik bir enstrüman olup, tek oktavlık ses rengine sahiptir.

Artık günümüzde sadece yukarıda belirtiğimiz illerde değil artı İstanbul Ankara İzmir gibi büyük şehirlerimizde bulunan ve burada ikamet eden Karadenizlilerin düğünlerinde de oldukça sık görüşmeye ve eğlencelerde yerini almaya başlamıştır.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu